Materiały mgr Ewy Kostun,
  nauczycielki nauczania zintegrowanego

 

 

->Czym jest prewencja antynarkotykowa?
->Poradnik dla rodziców "Z ortografią na Ty"       

                                          

 

 

CZYM  JEST  PREWENCJA ANTYNARKOTYKOWA ?

Jak  rozmawiać  z  uczniem,  aby ustrzec  go  przed  narkomanią ?

 

 

„Bądź sobą, szukaj własnej drogi. Poznaj siebie, zanim zechcesz poznać dzieci. Zdaj sobie sprawę z tego, do czego sam jesteś zdolny, zanim dzieciom zaczniesz wykreślać zakres ich praw i obowiązków. Ze wszystkich sam jesteś dzieckiem, które musisz poznać, wychować i wykształcić…”

                                                                                 ( Janusz  Korczak )

 

    Dla  dealerów narkotyków bez znaczenia jest wiek ich klientów i zagrożenie dla ich życia. Sprzedawców najczęściej  spotkać można w klubach, pubach, na dyskotekach i różnych imprezach, a latem na polach namiotowych. Niestety narkotyki stały się dostępne również

w szkołach. Olbrzymi rynek dla narkobiznesu stanowią wsie i małe miasteczka.

    Statystyki podają, że coraz młodsi sięgają po narkotyki. Dla wielu jest to jedyna droga ucieczki przed rzeczywistością, problemami i przed samym sobą. Motywacją do sięgnięcia po narkotyk bywają: brak akceptacji wśród rówieśników i nie tylko, próba zwrócenia na siebie uwagi, słaba psychika, niedojrzałość emocjonalna, brak poczucia własnej wartości, niechęc do otaczającego świata oraz kompleksy.

   Nie bez znaczenia jest atmosfera rodzinnego domu. I nie musi to być rodzina patologiczna, aby dziecko czuło się w niej źle i uciekało w irrealny świat narkotyków. Dzieci często czują się niedowartościowane w sferze psychicznej, co stwarza pole do działania narkotyków. Wielu też sięga po nie z ciekawości, pod presją środowiska. W dzisiejszym zmaterializowanym świecie, w pogoni za sukcesem i pieniędzmi, rodzice często zapominają o tym, że zapewnienie dziecku bytu materialnego to nie wszystko. Ono potrzebuje ich miłości, czułości, zrozumienia i akceptacji, nie tylko wśród rówieśników. Dziecko z „kluczem na szyi” po przyjściu ze szkoły zastaje pusty dom. Przewodnikiem moralnym stają się: telewizja, komputer i koledzy z podwórka. A stąd już niedaleka droga do świata przestępczego czy narkotycznego transu.

 

Czym jest prewencja antynarkotykowa ?

 

PREWENCJA  TO  ZAPOBIEGANIE.

 

   W przypadku narkotyków najlepsze rezultaty daje właściwe postępowanie wychowawcze rodziców i opiekunów. Nauczyciele powinni jednak zdawać sobie sprawę, że wiele zależy również od nich i że mogą mieć duży wpływ na to, czy uczeń sięgnie po środki odurzające.

  Już w drugiej, trzeciej klasie szkoły podstawowej wychowawca powinien znaleźć czas na rozmowę z uczniami dotyczącą zapobiegania narkomanii. Dzieci z zainteresowaniem uczestniczą w pogadankach na ten temat. Pomocny w takiej sytuacji okazać się może pedagog, psycholog lub pielęgniarka szkolna.

  Im więcej rodzice i nauczyciele będą wiedzieć o narkomanii, tym łatwiej dostrzegą w najbliższym otoczeniu dziecka problemy, które narkomania powoduje.

 

1. Narkomania jest chorobą, której przyczyny można przewidzieć.

 

Dzieci najczęściej sięgają po narkotyki, ponieważ :

Ø     chcą przynależeć do grupy;

Ø     nie chcą czuć się gorsze;

Ø     nie potrafią odmówić;

Ø     naśladują starszych;

Ø     chcą sprzeciwić się nakazom dorosłych;

Ø     szukają sposobów, aby uwierzyć w siebie;

Ø     zaspokajają ciekawość;

Ø     nudzą się;

Ø     chcą zwrócić na siebie uwagę;

Ø     pragną uciec od stresów;

Ø     wystąpiły trudności w pokonywaniu stawianych poprzeczek, szczególnie w nauce.

 

2. Przebieg choroby, jaką jest narkomania można przewidzieć :

 

Ø     zaczyna się od pozornie niewinnych eksperymentów;

Ø     w drugim etapie stan odurzenia staje się przyjemnością;

Ø     na końcu drogi odurzanie się jest celem nadrzędnym.

 

3. Narkomania nie leczona może prowadzić do śmierci.

 

4. Narkomanię można leczyć.

    Im wcześniej rozpoczniemy terapię, tym jej efekty będą lepsze.

 

 Sygnały ostrzegawcze, czyli na co należy zwrócić uwagę.

   Pierwsze próby z narkotykami dziecko zwykle starannie ukrywa przed dorosłymi. Wszelkie niepokojące zmiany łatwiej jest zauważyć, jeśli ma się z dzieckiem dobry kontakt, wiele się o nim wie, sporo czasu poświęca się na rozmowę.

   Pamiętajmy jednak, że niektóre zachowania i postawy mogą mieć inne przyczyny, takie jak kłopoty szkolne lub rodzinne, zranione uczucia, niepowodzenia w kontaktach z rówieśnikami i wiele innych, które należy traktować równie poważnie i starać się pomóc dziecku je rozwiązać.

    Zmiany w zachowaniu :

Ø     nieoczekiwane i powtarzające się zmiany nastroju;

Ø      nadmierny  apetyt lub brak apetytu;

Ø      spadek zainteresowań ulubionymi zajęciami;

Ø      pogorszenie się ocen, wagary, konflikty z nauczycielami;

Ø      wypowiedzi zawierające pozytywny stosunek do narkotyków;

Ø      bunt, łamanie ustalonych zasad, napady złości, agresja;

Ø      nagła zmiana grona przyjaciół na innych, zwłaszcza na starszych od siebie;

Ø      niewytłumaczone spóźnienia;

Ø      kłamstwa, wynoszenie wartościowych przedmiotów z domu, trudno wytłumaczalny przypływ gotówki;

Ø      znalezienie starannie ukrywanych tabletek, proszków, klejów, przypalonych kawałków srebrnej folii, lufek, fajek itp.

 

Pamiętajmy !

    DZIECI , które niechętnie się uczą, buntują się, robią na złość, nie chcą współpracować, nie lubią szkoły, nie potrafią się skupić –  potrzebują  naszego zrozumienia;

   DZIECI, które zamykają się w sobie, nie wierzą w swoje możliwości, czują się samotne, winne, rozżalone i zniechęcone – potrzebują naszego wsparcia.

   DZIECI, które się starają, mają twórcze pomysły, chcą rozwijać swoje zainteresowania, są życzliwe, pełne wiary w siebie i ludzi, osiągają sukcesy – potrzebują naszej pochwały.

   DZIECI, które nie mają domu, w którym mogą być sobą, w którym są wolne od krzywd i niebezpieczeństw, gdzie mogą się nie bać i oddychać pełną piersią – potrzebują naszej pomocy.

   

 Zapobieganie narkomanii polega na rozmowie z dzieckiem, zanim Ono sięgnie po narkotyki.

Jeśli my nie uświadomimy swych dzieci i uczniów w tej dziedzinie, zrobi to ktoś inny. Najczęściej będzie to dealer. Bronić dziecko przed narkotykami, to nauczyć go rozwiązywania problemów dnia codziennego. Profilaktyka antynarkotykowa to uczenie szacunku do własnego zdrowia. Ustrzec dziecko przed narkotykami możemy przez naukę postępowania w sytuacjach trudnych, gdy czuje się źle fizycznie i psychicznie. Pokażmy dziecku, że radość można znaleźć nie tylko w wielkich, ale i w drobnych sukcesach.

 

   Jak rozmawiać z uczniem, aby ustrzec go przed narkomanią ?

 

Ø    słowa krytyki kierujemy na zachowanie, a nie na osobę

    (mówimy: „Dzieci, które biją innych, w końcu przestają mieć przyjaciół”);

Ø     zauważamy i doceniamy to, co uczeń robi dobrze ( „Jestem pod wrażeniem wiersza, który napisałeś.”)

Ø     doceniamy również starania dziecka ( „Rozwiązywałeś zadania przez całą godzinę. To jest dopiero wytrwałość !”)

Ø    nie śpieszmy się z dawaniem gotowych odpowiedzi ( „A co Ty o tym myślisz ?”)

Ø    pomagamy uczniowi dostrzec jego słabe i mocne strony ( „To Ci się mniej udało, ale w tym naprawdę jesteś dobry”.)

Ø    wspieramy dziecko w szukaniu rozwiązań, gdy spotykają je niepowodzenia ( „Pomówmy o tym co mógłbyś zrobić, żeby się nie spóźniać”.)

Ø    staramy się zrozumieć kłopoty ucznia ( „Zauważam, że trudno Ci się skupić”.)

Ø    zawsze jesteśmy gotowi do pojednania ( „To był błąd. Zastanówmy się, jak go naprawić.”)

Ø    nie porównujemy dziecka z innymi uczniami ( nie mówmy : „Dlaczego inni potrafią, a Ty nie?”)

Ø    nie zawstydzamy ucznia przed całą klasą ( „Czy nie mogłeś lepiej się ubrać?”)

Ø    nie odbieramy nadziei ( „Nic z Ciebie nie będzie.”)

Ø    nie lekceważymy uczuć dziecka ( „Tu jest miejsce na naukę. Swoje problemy powinieneś zostawić za drzwiami”.)

Ø    nie oceniamy ( „Jesteś po prostu nieukiem”.)

Ø     nie moralizujemy ( „Przestań się użalać! Zabieraj się do roboty!”)

Ø     nie przypisujemy uczniowi złych intencji ( „Ty po prostu robisz mi na złość.”)

Ø     nie okazujemy dezaprobaty, gdy dziecko nie wszystko może zrozumieć i zapamiętać ( „Co tak słabo?”)

 

DZIECI  ciągle krytykowane i wyśmiewane :

Ø      myślą, że nie mają po co się starać;

Ø      zamykają się w sobie i przestają ufać;

Ø      czują się rozżalone, samotne, winne;

Ø      złoszczą się na innych i na siebie samych;

Ø      tracą wiarę w siebie i ludzi;

Ø      nie mają ochoty współpracować;

Ø      wydaje im się, że nie są godne miłości.

 

DZIECI  ciągle pouczane i strofowane :

Ø      buntują się i robią na złość;

Ø      mają trudności z koncentracją uwagi i z zapamiętywaniem;

Ø      niechętnie się uczą;

Ø      nie robią nic, bo boją się niepowodzeń;

Ø      unikają towarzystwa dorosłych;

Ø      szukają akceptacji w negatywnych grupach rówieśniczych.

 

DZIECI, które czują się kochane, rozumiane i akceptowane :

Ø      chętniej się uczą;

Ø      szybciej i dokładniej zapamiętują;

Ø      mają więcej twórczych pomysłów;

Ø      łatwiej się koncentrują;

Ø      chcą rozwijać swoje zainteresowania;

Ø      wierzą we własne możliwości;

Ø      bardziej lubią szkołę;

Ø      z życzliwością odnoszą się do nauczycieli i rówieśników;

Ø      mają więcej siły do pokonywania trudności w nauce;

Ø      łatwiej znoszą niepowodzenia;

Ø      są bardziej aktywne;

Ø      osiągają większe sukcesy.

 

LITERATURA :

- Ruth  Maxwell „Dzieci, Alkohol, Narkotyki”.

- T. Dimoff, S. Carper „Jak rozpoznać czy dziecko sięga po narkotyki”

- Maria Moneta Malewska „Narkotyki w szkole i w domu”.

- Melanie McFadyean „Narkotyki – wiedzieć więcej”.

- T. Gordon „Wychowanie bez porażek”.

- materiały Katolickiego Ruchu Antynarkotycznego „KARAN”

  ( siedziba: Elbląg,ul.Robotnicza 29)

                                                                                                       

                                                                                    
 

Poradnik dla rodziców "Z ortografią na Ty"

Wstęp

 

    Poradnik przygotowałam z myślą o wyrobieniu u uczniów klas I – III nawyku poprawnego pisania.

Przypominam w nim niektóre zasady ortografii, omawiane w młodszych klasach szkoły podstawowej. Poradnik zawiera teksty do pisania ze słuchu

 ( dyktanda ), wykorzystywane przeze mnie w pracy dydaktycznej oraz niektóre ćwiczenia i zadania, jakie przygotowywałam na zajęcia dydaktyczno – wyrównawcze.

   Znajomość reguł ortograficznych jest dopiero pierwszym stopniem nauki poprawnego pisania. Najważniejsze są systematyczne ćwiczenia, przy wykonywaniu których niezbędna będzie dzieciom pomoc kogoś starszego : rodziców, rodzeństwa, dziadków.

  Zasób słownictwa wykorzystanego w zamieszczonych tekstach dyktand został dobrany zgodnie z wymaganiami programowymi języka polskiego w klasach młodszych. Trudniejsze teksty oznaczyłam gwiazdką ( * ).

    

 

Kilka zasad pracy z dzieckiem

 

    Aby nasze dziecko cieszyło się szkolnymi sukcesami, stwórzmy mu odpowiednie warunki w domu. Podczas wspólnej pracy przestrzegajmy ustalonych zasad :

 

Ø    Pracujemy systematycznie, w atmosferze życzliwości i zrozumienia.

Ø    Cieszymy się wraz z dzieckiem z jego drobnych nawet osiągnięć, zarówno szkolnych, jak i pozaszkolnych.

Ø    Nie strofujemy, nie upokarzamy, nie porównujemy pracy naszego dziecka z wynikami rówieśników.

    Zaakceptujmy dziś trudności dziecka i systematycznie wykonujmy razem ćwiczenia, a zaowocuje to jutro dobrym czytaniem i pisaniem. Bezbłędne ortograficzne pisanie, podobnie jak poprawne czytanie, jest podstawowym warunkiem dobrych wyników dziecka w nauce. Błędy ortograficzne są prawdziwym nieszczęściem dla wielu uczniów

( ba, nawet dla dorosłych ! ). Szczególnie popełniają je oczywiście dzieci dyslektyczne.

 

W jaki sposób przeprowadzić pisanie ze słuchu ?

( to znaczy po usłyszeniu)

1. Osoba dyktująca czyta najpierw cały tekst.

2. Następnie dyktuje kolejne zdania.

3. Na koniec czyta cały tekst.

4. Dyktando powinno być sprawdzone i poprawione.

      Pisanie ze słuchu ( dyktando ) powinno być przeprowadzone po dokładnym opanowaniu materiału ortograficznego.

 

Jak poprawiać dyktanda ?

 

   Przy ćwiczeniu pisania ze słuchu wskazana jest systematyczność oraz natychmiastowa korekta błędów. Aby zapobiec wzrokowemu zapamiętywaniu przez dziecko błędnej pisowni wyrazów, źle zapisanych liter nie należy podkreślać. Słowo z błędem przekreślamy, prawidłowe zapisując u góry,

                                                                             żółw

                                                                   np.     żułw

 

 

Przypomnijmy, kiedy piszemy ó:

             

Ø    gdy następuje wymiana „ó” na „o”, „e” lub „a” w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych, np. : sól – soli, dół – dołu, zbóż – zboża, wytwórczość – tworzyć, pióro – pierze, szósty – sześć, podściółka – podścielać,

zamówić – zamawiać, skrócić – skracać, upór – uparty ;

Ø    w zakończeniach : „- ów” w nazwach miejscowości, np. : Głogów, Kraków, Piotrków, Namysłów ;

Ø    w zakończeniach : „- ów” w wyrazach takich jak, np. : autobusów, domów, chłopców

( w końcówce dopełniacza liczby mnogiej );

Ø    w zakończeniach : „- ówna”, np. Mazurkiewiczówna, Chlebaczówna, lekarzówna, aptekarzówna ;

Ø    w zakończeniach : „- ówka”, np.: złotówka, pocztówka, kryjówka, lodówka …

 

   UWAGA – ZAPAMIĘTAJ !

 

Ø    zasuwka, skuwka, wsuwka, zasuwać, skuwać, wsuwać ;

Ø    na początku wyrazów, „ó” występuje w takich wyrazach jak : ósmy, ósemka, ów ( ten ), ówczesny, ówdzie;

Ø    nigdy nie piszemy „ó” na końcu wyrazu.

 

  WYJĄTKI :

 

Ø    zakończenia ( nie obowiązuje zasada wymiany ) :

- uję,  - ujesz i  - unek, np. :

 kieruję, kierujesz, kierunek,

 pakuję, pakujesz, pakunek,

 rysuję, rysujesz, rysunek;

Ø    w wielu wyrazach piszemy „ó” pomimo braku wymiany na „o” , „e” , „a”,

     np. : skóra, późno, góra, takie wyrazy trzeba zapamiętać.

 

 

 

 

 

 

„ż” piszemy :

 

Ø    gdy „ż” wymienia się na : „g” , „dz”, „h”, „z”, „ź”, „s”,

     np. : ważyć – waga, pieniążek – pieniądz , drużyna – druch, mrożony – mrozi,

     grożenie – groźba, mężczyzna – męski;

Ø    po spółgłoskach : „l”, „ł”, „r”, np. : lżyć, łże, rżysko;

Ø    w wyrazach zapożyczonych po „n”, np. : oranżada, rewanż, branża;

Ø    gdy pisownia ustalona jest tradycyjnie, np. : młodzież, żagiel, jeżyny, że.

 

UWAGA !

 W wyrazach takich jak dżdżownica, dżem, dżungla, litera „ż” jest częścią dwuznaku i nie oznacza samodzielnej głoski.

                                                          

 

 

rz piszemy :

 

Ø    gdy następuje wymiana rz na r w innych formach tego samego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych, np. : morze – morski, wierzyć – wiara, skórzany – skóra;

Ø    po spółgłoskach : „p”, „b”, „t”, „d”, „k”, „g”, „ch”, „j”, „w”,

np. : przerwa, brzeg, trzeba, drzewo, krzew, grzyb, chrzan, spojrzenie, wrzesień.

Ø    w zakończeniach : „-arz”, „-erz”, „-mierz”, „-mistrz”,

np. kominiarz, tancerz, kątomierz, zegarmistrz.

 

WYJĄTKI :

 

Ø    wyrazy : kształt, kształcić, kszyk ( ptak ), bukszpan, pszczoła, pszenica, Pszczyna, wszystko, wszędzie, zawsze, piegża, gżegżółka;

Ø    wyrazy z końcówką : „-że”, np. dajże, zróbże, także, skądże;

Ø    formy stopnia wyższego i najwyższego przymiotników, które zostały utworzone przez dodanie końcówek ( przyrostka ) : „-szylub „-ejszy”,

np. : większy, mniejszy, najlepszy, najłatwiejszy.

 

 

 

ch”  piszemy :

 

Ø    gdy w innych formach wyrazu lub w wyrazach pokrewnych chmożna wymienić na sz”, „ś”, „s”, np. : mucha – muszka, o musze, suchy – suszyć, Stach – Staś, głuchy – głusi, nochal – nos;

Ø    na końcu wyrazów, np. : mech, ruch, w oczach ( ale nie w wyrazie druh );

Ø    po : „s”, np. : schab, wschód, oschły, schron;

Ø    przed : „c”, „ci”, „ć”, „rz”, „w”, np. : chcieć, wiechciem, chrzęst, chwila;

Ø    przed : „l”, „ł”, „m”, „n”, „ń”, np. : chleb, chłodny, chmura, próchno,

    ( wyjątek – druhna );

Ø    przed: „ą”, „ę”, „ó”, np. : z otuchą, chęć, trochę, chór, tchórzyć, samochód.

 

 

 

„h” piszemy :

      

 

Ø    gdy w innych formach wyrazu lub w wyrazach pokrewnych  „hmożna wymienić na „g”, „ż”, „ź”, „z”, lub dz”, np. : wahać się – waga, ważyć, na wadze,

    druch – drużyna, błahy – błazen, zbłaźnić się;

Ø    gdy wyraz rozpoczyna się cząstką : hipo”, np. : hipopotam, hipoteka, hipokryta;

Ø    w hałaśliwych wyrazach, np. : hałas, harmider, huk, huczeć, hejnał;

Ø    na początku wyrazów przed : -el”, „-is”, „-os”, „-umpiszemy zawsze „h”, np. Hel, Helsinki, histeria, hostessa, humor, humanitarny;

Ø    w kilkudziesięciu wyrazach, które trzeba po prostu zapamiętać, np. : harcerz, hak, higiena, honorowy, bohater, hojny, huta, hutnik i w wielu innych.

 

 

 

 

TEKSTY  DYKTAND

DO  WYKORZYSTANIA

PRZEZ  RODZICÓW

W  PRACY  Z  DZIECKIEM 

W  DOMU

 

 

 

   Grześ wygląda przez okno i podziwia zimowy krajobraz. Drzewa i krzewy przykrył śnieg. Na brzegu dachu wiszą lodowe sople. Do karmnika przyleciały ptaki.

 

 

   Minęły już wakacje. Jurek i Hania byli u cioci na wsi. Bawili się z Mruczkiem i Azorkiem. Pływali łódką po rzece. Chodzili do lasu na grzyby i jagody. Spędzili czas miło  i przyjemnie.

 

 

  Hubert ma imieniny. Mama przygotowała herbatę i herbatniki. Ciocia Halina dała mu niebieski helikopter. Hubert powiesił go na haczyku nad łóżkiem.

 

 

 

  Przyszła złota jesień. Dni stają się krótkie, a noce długie. Liście na drzewach żółkną i opadają. W sadzie dzieci zbierają owoce. Wkładają je do dużych koszyków.

 

 

 

  Nadeszła zima.  Wieje północny wiatr. Mróz szczypie w uszy.  Od kilku dni prószy śnieg.  Józio ślizga się na lodzie. Jurek zjeżdża na sankach z górki.

 

 

 

 

  Jest  mroźna zima. Śnieg pokrył ziemię. Na rzekach i jeziorach błyszczy gładki lód.   Przed szkołą chłopcy bawią się w śnieżki. Dziewczynki lepią bałwana.  Głodne wróbelki przyleciały do karmników. Dzieci pamiętają o ptakach i innych zwierzętach.

 

 

 

 

  Wiosną  dni  są  coraz  dłuższe.  Za  to  noce  stają  się coraz  krótsze.

 Przyroda  budzi  się  do  życia.  Pierwszym wiosennym  miesiącem  jest  marzec.

 

 

  Michał  zachorował. Ma zachrypnięty głos. Co chwilę kicha. Używa chusteczek higienicznych. Na chłód i pluchę włóż kożuch i buty z cholewkami. ( * )

 

 

 

  W marcowe popołudnie nad naszym miastem przeszła groźna burza. Bez przerwy huczały grzmoty, a niebo gwałtownie przecinały błyskawice. Silny wiatr łamał gałęzie potężnych drzew, a niektóre z nich wyrywał z korzeniami. Z czarnej chmury lunął rzęsisty deszcz.

 Na szczęście burza trwała niedługo i szybko pokazała się śliczna tęcza. ( * )

 

 

  Wokół  sroży  się  zima. Mróz pokrył rzeki lodową taflą. Śnieżna pierzyna przykryła całą przyrodę. To ciężki czas dla zwierząt. Ptasie stołówki odwiedzają zgłodniałe wróbelki. Dzieci pamiętają o pożywieniu dla skrzydlatych przyjaciół.

 

 

 

 Krzyś postępuje rozważnie. Umie korzystać z telewizora. Dziś zamiast oglądać film, otworzył książkę przyrodniczą. Już pierwsze zdjęcie zrobiło na nim duże wrażenie. Potężny żubr przechadzał się po lesie. Przewrócił kartkę i ujrzał jeża, żółwia, nietoperza i chomika. Na każdym zdjęciu zwierzęta wyglądały jak żywe. Zwinna wiewiórka hasała po drzewach. Żółw poruszał się jak ślimak. Zapadł zmierzch, a Krzyś ciągle oglądał zdjęcia i czytał opowiadania z życia zwierząt. ( * )

 

 

 

 

 

  W powietrzu czuć intensywny zapach wiosny. Dzieci wybrały się na pieszą wycieczkę do lasu. Zawitał tam już kolorowy maj. Wśród świeżej trawy krzewy i drzewa tworzyły zielony dach lasu. Przez gałęzie przedzierały się promyki słońca. Czasem między zaroślami przemyka jakieś zwierzę, a w górze kwili młody ptak. Mądre dzieci nie dotykają ptasich gniazd ani nie płoszą dzikich zwierząt. Wiedzą o tym, że las jest domem zwierząt. Dzieci są tylko gośćmi.

( * )

 

 

  

  Wiosna obudziła las i pole. Wróciły ptaki, budują gniazda i składają jaja.

Zwierzęta zmieniły swoje futrzane okrycia na lżejsze. Wkrótce będą wychowywać młode. Rolnicy rozpoczęli wiosenne prace .Leśniczy sadzi młode drzewka i opryskuje przed szkodnikami. Robi się ciepło, wesoło i kolorowo. Cieszę się z nadejścia wiosny! ( * )

 

 

   Dziś przygrzewa słońce. Przyjdzie do mnie Grzesiek. To mój najlepszy przyjaciel. Razem obejrzymy olbrzymi krzew głogu. Pewnie dojrzały na nim owoce.

 

 

  Nastała jesień. Słońce świeci słabiej niż latem. Zerwano jabłka, gruszki

i śliwki. Nie słychać śpiewu ptaków.

 

 

  Słońce zaszło. Kończy się dzień. Pora jeść kolację. Dzieci wracają do domu. Kasia zobaczyła ćmy. Te motyle lecą do światła.

 

 

  Od środy do niedzieli będziemy gościć dziadziusia z Gdańska. Krysia i Rysio cieszą się. Dziadziuś zwiedził prawie cały świat. Umie ciekawie opowiadać.

 

 

  Jest mroźna zima. Pada śnieg. Cały świat jest biały. Zielone sosny i świerki mają puszyste czapy. Jest pięknie. Dzieci lepią bałwana. Mogą jeździć na sankach.

 

 

  Sójka znów wybiera się za morze. Na pożegnalne spotkanie przybyli : mrówka, jaskółka, wróbel i wiewiórka. Minęła ósma, a żółwia jeszcze nie ma. Tchórz nie przyjdzie, bo zachorował.

 

 

  Na wzgórzu stał piękny pałac. Mieszkał w nim król ze swą córką. Królewna bardzo lubiła ptaki. Miała papugi i kanarki w klatkach. Chętnie słuchała ćwierkania wróbli. Karmiła je okruchami.

 

 

  Mamusia z córkami robi zapasy na zimę. Na półkach ustawiają równiutko różne słoiki. Są to konfitury z róży oraz kiszone ogórki.

 

 

  Po południu cała rodzina jest w domu. Mama gotuje obiad. Józio uczy się

o naszych górach. Monika wyszywa róże na płóciennej serwetce.

 

 

  Basia i Małgosia są rówieśnicami. Mieszkają w tym samym mieście. Mają różne zainteresowania. Basia należy do chóru szkolnego. Dużo czasu zajmują jej próby. Lekcje odrabia często późnym wieczorem. Małgosia spędza wolne chwile szydełkując. Z żółtej włóczki zrobiła długi szal. ( * )

 

 

 

  Rodzice Marzenki i Grzegorza mają działkę. Rosną  na niej trzy drzewa : wierzba, jarzębina i orzech. Z boku posadzono porzeczki i inne krzewy. Na grządkach zielenią się listki rzeżuchy, rzodkiewki i rzepy.

 

 

   Krzyś jest bałaganiarzem. Pojechał nad morze i zostawił nieporządek

w pokoju. Powyrzucał z szuflad swoje rzeczy. Marzenka narzeka, ale sprząta pokój brata. Musi jeszcze odkurzyć całe mieszkanie.

 

 

  Lato w pełni. Dojrzały porzeczki, agrest i wiśnie. Katarzyna robi przetwory

na zimę. Narzeka na upał. Rzeczywiście, słońce przygrzewa dziś mocno.

Dopiero wieczorem poczuje się rześki powiew od rzeki.

 

 

   Małgorzata ma dziś urodziny. Mama urządziła przyjęcie. Gościom podadzą kanapki udekorowane rzodkiewką i rzeżuchą. Na deser będzie tort orzechowy. Pragnienie ugasi kompot porzeczkowy.

 

 

   Żyrafa patrzy na wszystkich z wysoka. Pierwsza dostrzeże zbliżające się niebezpieczeństwo. Swoją ucieczką ostrzeże innych roślinożerców.

 

 

  Potężny żubr wyróżnia się wypukłym grzbietem. Żywi się grzybami, owocami różnych drzew, gałązkami krzewów. Pożera korę drzew, które dotkliwie niszczy. ( * )

 

 

  Strażnik na wieży zauważył pożar. Strażacy żwawo rozwinęli gumowe węże.

 Zagrożenie minęło.

 

 

  Zboże już dojrzało. Zaczęły się żniwa. Na pola wjechały ciężkie, żelazne żniwiarki. Ziarno przewożone jest do spiżarni. Po żniwach będą dożynki.

Na polu zostało rżysko.

 

 

  Nauczyć się ortografii to żaden orzech do zgryzienia. Ucz się ortografii przy każdej okazji !

 

 

 

  Po chodniku chodzi Wojciech. Czeka na Stacha. Chłopcy pójdą kupić choinkę. Wybiorą pachnące drzewko.

 

 

  W zamierzchłych czasach chłopi mieszkali w chatach, pod strzechą. Szli spać o zmierzchu, a wstawali o wschodzie słońca. Sami wypiekali pulchne bochny chleba. W chlewach chowali trzodę. ( * )

 

 

  Chomik żyje na polach uprawnych. Chroni się w wykopanej w ziemi norze. Ma duże torby policzkowe. W nich przenosi do nory ziarna zbóż. Zimę przesypia.

 

 

  Nagle się zachmurzyło. Zerwał się wicher. Jest coraz chłodniej. Przechodnie chowają się w domach lub sklepach. Nikt nie wychodzi na przechadzkę w taką pogodę.

 

 

  Nadeszła ciepła wiosna. Słońce mocniej przygrzewa. Śnieg szybko topnieje. Na łąkach zakwitły żółte kaczeńce. Na gałązkach wierzb pojawiły się puszyste bazie. Z ciepłych krajów powróciły skowronki i szpaki. Jaskółki i słowiki powrócą trochę później.

 

 

  Zbliża się koniec roku szkolnego. Uczniowie klasy drugiej niecierpliwie czekają wakacji. Wszyscy marzą o letnich przygodach. Dziewczynki pragną wyjechać nad morze. Chłopcy chcą zobaczyć wysokie góry. We wrześniu opowiedzą kolegom i koleżankom swoje wrażenia i przeżycia.

 

 

  Warszawa to stolica Polski. Jest ona jednym z najpiękniejszych polskich miast. Zabytkową częścią stolicy jest Stare Miasto. Są tam resztki obronnych murów

i wiele pięknych kamieniczek. Najwspanialszym zabytkiem jest Zamek Królewski. Na Placu Zamkowym widnieje wysmukła Kolumna Zygmunta. ( * )

 

 

  Skończyła się złota jesień. W sadach i lasach opadły liście z drzew. Jesienny wiatr świszcze w nagich gałęziach. Coraz częściej pada deszcz. Trzeba się ciepło ubierać i nie zapominać o zabraniu parasola. Jesienna szaruga jest nieprzyjemna.

 

 

  Święta Bożego Narodzenia spędziłem w tym roku  u wujka w górach. Podziwiałem Tatry w zimowej szacie. Szczególnie pięknie wyglądały góry

w zapadającym zmierzchu. Kiedy tatrzańskie doliny tonęły już w mroku, szczyty gór błyszczały w promieniach zachodzącego słońca. Urzekło mnie swoim pięknem Morskie Oko. Niezapomniane wrażenie pozostawiła również przejażdżka kolejką linową na Kasprowy Wierch. ( * )

 

 

 

  Kończy się już marzec. Zaczęła się kalendarzowa wiosna. Dzieci z klasy trzeciej powitały ją bardzo uroczyście. Barwnym korowodem powędrowały nad rzekę, niosąc słomianą  kukłę – Marzannę. Wśród śmiechów i żartów wrzuciły ją do wody. Wezbrane fale rzeki poniosły ją do morza. Dzieci żegnały zimę wesołymi okrzykami. ( * )

 

 

 

  Wszyscy z utęsknieniem oczekiwali nadejścia wiosny. Wreszcie jest ta najpiękniejsza pora roku. Słońce przygrzewa coraz mocniej. Można wreszcie włożyć lżejszą odzież. Mieszkańcy miast i wsi prowadzą prace porządkowe przy domowych ogródkach i na działkach. Porządkują grządki, wyrównują dróżki, przy których posadzą krzaki róż. Na klombach posadzą sadzonki różnokolorowych kwiatów. Drużyna harcerzy postanowiła uporządkować teren wokół szkoły. Jedna szóstka zuchów przyniesie swoje narzędzia i wygrabi suchą trawę w pobliżu przedszkola. Przeglądu uporządkowanych terenów dokona komendant hufca – Hubert Kowalski. ( * )

 

 

  Słońce mocniej grzeje. Już przyleciał skowronek. Ogłasza światu powrót wiosny. Nie ma robaczków, więc żywi się nasionami roślin. Często bywa głodny, jednak śpiewa wesoło. Cieszy się, że powrócił do swej ziemi. Wkrótce nastaną ciepłe dni i ptaszyna znajdzie dużo pożywienia. Jaskółki latają niziutko, chyba będzie burza. Helenka boi się grzmotów i rzęsistego deszczu. Lubi jednak chodzić w kaloszach po kałużach. ( * )

 

 

  Już na wakacjach Grzegorz zwierzył się Jurkowi, że od pół roku nie był

w teatrze. Jurek zrobił przyjacielowi niespodziankę i kupił bilety na przedstawienie. Chłopcy umówili się przed teatrem o szóstej. Spotkali tu koleżanki z trzeciej klasy. Szybko zajęli miejsca w ósmym rzędzie. Nim zdążyli usiąść, przygasły światła. Na scenie pojawili się aktorzy. Przedstawienie było udane. Wrócili późno, ale w dobrych humorach. ( * )

 

 

 

  Pani wymyśliła dziwny sprawdzian. Podyktowała nam następujące wyrazy : rzeka, żaba, murarz, kolejarz, lekarz, żeglarz, stolarz, malarz, rzeźbiarz, burza, morze, wierzył, rzucił, podwórze, przewrócił. Jacek i Irenka napisali najlepiej. Nie zrobili żadnego błędu. Niedobrze napisał tylko Krzyś. Będzie musiał jeszcze pracować nad utrwalaniem pisowni tych wyrazów.

 

 

 

 

  Już wiosna. Hania i wujek Jerzyk pracują w ogródku. Przygotowali równiutkie grządki i niedługo posieją warzywa. Za krzewami porzeczek, na niewielkim klombie, zakwitły już żonkile, hiacynty i tulipany. Z zielonej trawki nieśmiało wychylają się fioletowe fiołki. Nad kwiatami radośnie krążą różnobarwne motyle. Wśród kwitnących wiśni i czereśni cichutko brzęczą pszczółki

i trzmiele. Ciepły, rzęsisty deszczyk lub delikatna mżawka nawilżają spragnioną ziemię. Wiosną wszystkim dopisuje wyśmienity humor. ( * )

 

 

  Jan Matejko był największym polskim malarzem historycznym. Mieszkał

i tworzył w Krakowie. Obrazy sławnego Polaka ukazują dawne dzieje naszej Ojczyzny. Obraz „Bitwa pod Grunwaldem” sławi bohaterstwo polskich rycerzy. Można go obejrzeć w Muzeum Narodowym w Warszawie. ( * )

 

 

  Zwierzęta różnie się zachowują. Zwinna wiewiórka hasa po drzewach. Żółw porusza się jak ślimak. Sójka nie może wybrać się w podróż. Mój pies Azor jest odważny. Nie przestraszył się zwiniętego w  kłębek jeża.

 

 

 

  W  tornistrze Marzenki panuje porządek. Wszystkie książki są obłożone

i równiutko ułożone. W piórniku znajdują się niezbędne przybory : wyostrzony ołówek, chińskie pióro, krótka linijka, temperówka. W małej przegródce jest drugie śniadanie.

 

 

   Dziewczęta i chłopcy mają różne zainteresowania. Józek należy do drużyny piłki nożnej. Jerzyk wspólnie z dziadkiem zajmuje się pszczołami. Grażynka haftuje przepiękne chusteczki. Krzyś zapragnął zostać podróżnikiem. Uważnie czyta czasopismo „Świat” oraz uczy się języka angielskiego. Być może jego marzenia się spełnią. ( * )

 

 

 

 

 

TEKSTY,  ĆWICZENIA

 UTRWALAJĄCE  I  SPRAWDZAJĄCE

UMIEJĘTNOŚCI  ORTOGRAFICZNE

  

WIERSZEM  ŁATWIEJ  I  WESELEJ,

A  WIĘC  -  PRZYJEMNIEJ !

 

„ó”

 

Ma mnie Józef, wiórek, córka,

ma rówieśnik i wiewiórka,

także wróbel, sójka, skóra,

żółta róża, żona króla,

nawet żółw ma i jaskółka,

ale nie ma mnie kukułka.

 

                         Kłótnia krótka, rózga, córka,

                         Józef zbój, na ogół skórka,

                         włókno, włóczka, wróżba różna,

                         żółw tchórzliwy, wróbel próżniak.

 

                                             Oprócz czółna, żółtko, wiórek,

                                             wójt, równina, chór przepiórek.                                        

                                             Póty, póki król, jaskółka,

                                             róża, płótno, szczegół, półka.

 

                         Źródło, mózg, wiewiórka która,

                         stróż, ogórek, wspólna góra,

                         próchno, próba, późno, włóka.

                                             -  -  -

                         Zapamiętaj, łatwa sztuka !

 

 

Nikną wszelkie niepokoje,

kiedy stwierdzę : dwójka – dwoje.

Nie drży także ma stalówka

pisząc : -ówna, -ów i ówka.

Zaokrąglam  ó  w dwu słowach :

ósmy, ów bo : osiem, owa.

 

 

 

„u”

 

Zapamiętaj, zawsze tu

pisz otwarte, zwykłe  u

w słowach : skuwka i zasuwka,

gdyż wyjątkiem są te słówka;

w cząstkach : -unka, -un i –unek :

opiekunka, zdun, pakunek.

Pisz je także : w cząstce –ulec,

więc : budulec i hamulec;

w ulu, dwu, gdzie u litera

wyraz kończy lub otwiera.

wreszcie - niech nikt nie kreskuje

w czasowniku cząstki –uje.

 

 

 

„ż”

 

Żółte żabki żałośliwie

żalą się żółwiowi,

że żółtodzioby żuraw z Żywca

zamiast żyta żaby żre.

 

Zapamiętaj !

 

Że, aż, już, tuż, ależ, cóż,

jakże, także, wciąż, też, któż,

skądże, niechże, czyżby, gdyż,

żeby, gdzież, ponieważ, niż,

chociaż, jeżeli, również, czyż.

 

 

 

 

rz

 

Rzekła rzepa rzepakowi,

że w Rzeszowie rzodkwie kruche,

rzodkieweczki tam rzęsiste,

rzeźnik rzadko rznie rzeżuchę.

 

 

 

Ma mnie Rzeszów,

Chorzów, Gorzów,

ma Marzena, Katarzyna,

ale nie ma mnie Grażyna.

Nawet Rzym ma, Kościerzyna,

Małgorzata, Grzegorz, Grześ.

Kim jestem, wiesz ?

 

 

                                          

 

                                           Barbarzyńca, jarzębina,

                                           Grzegorz, narząd, Katarzyna.

                                                     Zmierzch, porzeczka, orzeczenie,

                                                     pierzchnąć, korzeń, rząd, zdarzenie.

                                           Rzadko, wierzba, burza, szczerzyć,

                                           tchórz, warzywa, kurz, uderzyć,

                                                     Małgorzata, Jerzyk, twarz,

                                                     i już ortografię znasz.

 

 

 

 

 

 

                                                                       Jerzyk

 

                                                                 Pewien Jerzyk

                                                                 siadł na chmurze

                                                                 i tam spotkał

                                                                 panią burzę.

                                                                          Wtem zeskoczył

                                                                           na czub wierzby.

                                                                           Grzmotu bał się

                                                                           jerzyk czyżby ?

                                                                 I o zmierzchu,

                                                                 po tej burzy

                                                                 wpadł nieszczęśnik

                                                                 do kałuży.

                                                                            Wciąż zrzędziła

                                                                             jego żonka,

                                                                             że ma tchórza

                                                                             za małżonka.

 

Kim  jestem ?

         

          Ma mnie rzepa,

          rześki, Jerzyk.

          Nie ma pies,

          Co kły swe szczerzy.

                    Nawet rząd ma,

                    nawet Murzyn.

                    Zwierzę małe,

                    zwierzę duże.

                                   Jeszcze rzadko.

                                   rzut, rzępolić,

                                   rzęsa, rzodkiew,

                                   rzepa, Rzym,

                                                 rzeźnik, rzewny,

                                                 rzecz i rzeka,

                                                 rzemyk, rzesza,

                                                 Rzeszów, kurz,

                                            Kim ja jestem,

                                            zgadniesz już ?

 

 

„h”

 

Jestem w haku i w harmonii,

i w hejnale filharmonii.

Ma mnie hasło, herb, herbata,

hetman, honor, Honorata.

 

Hałasuję w huraganie,

hasam w hulajnodze Hani.

Na huśtawce – hura ! hop !

po horyzont … hejże ! stop !

 

Jestem w handlu i w hotelu,

w hurcie, hełmie i na Helu.

Czyham też na holowniku,

Nie zawahaj się Henryku!

 

 

Kłopotliwe samo „h”

dość szczególną skłonność ma;

lubi „hałaśliwe słowa” :

 

Huk, harmider, hałasować,

heca, hurmem, hej, hop, hura,

hola, horda, hejnał, hulać,

hasać, halo, hop, wataha …

W tych wypadkach się nie wahaj !

 

Hoży harcerz heblował

hulajnogę na hubce.

Hokeista harcował

holendrując hołubce.

 

 

ch

 

Chciały chrząszcze chwiać choinką,

chociaż chuderlaczki.

Chwiały, chwiały, chichotały :

- Chytre z nas chłopaczki.

                                        

 

 

 

Niektóre wyrazy tak samo brzmią, a różnią się pisownią :

 

Sąd karze złodziei, a mama każe uczyć się ortografii.

Być może w tym roku pojadę nad morze.

Nikt nie wierzy, że na wieży jest skarb.

Kto maże w zeszycie, niech nie marzy o piątkach.

Ekspedientka waży drożdże, a mama warzy zupę.

Hartuj ciało i wolę biegając z chartem.

Huragan powalił buk na rzekę Bug.

 

 

 

 

 Uzupełnij brakujące litery i dwuznaki w tekście :

 

   Kończy  się   j…ż   ma…ec. Zacz…ła   się  kalenda…owa wiosna. Dzieci 

z  klasy  t…eciej  powdrowały  nad  …ekę. Wśrd   uśmiech…w 

i  …art…w   w.. .. ciły  Maannę  do  wody.  Dzieci  …egnały  zimę  wesołymi  okykami.

 

Polecenie :

Przepisz starannie tekst. Zapamiętaj trudności ortograficzne.

 

 

 

    Przeczytaj  uważnie  tekst.

 

   Dzieci zjeżdżały na sankach z niedużej górki. Po wielu zjazdach na torze utworzył się śliski lód. Trudno było utrzymać równowagę. Nagle Krzysiek wpadł w poślizg. Nie mógł zahamować. Pędził przerażony wprost na grupę dzieci. Dopiero w ostatniej chwili je ominął. Na szczęście tym razem przygoda zakończyła się niegroźnie. Krzysiek przestrzegł swoich kolegów, żeby uważali na niebezpieczny lód.

 

Wypisz z tekstu wyrazy z  „ó” i „ż”  wymiennym i uzasadnij ich pisownię :

 

……………….. –  bo …………………                       ……………………. -  ……………………..

 

………………..  -    …………………..                        ……………………. -  ……………………..

 

………………..  -    …………………..                        

 

 

Uzasadnij  pisownię :

 

dół  -   bo ……………………….

 

trawników – bo ……………………..

 

krzewy – bo ……………………….

 

górze – bo …………………

 

Czy wiesz co robi kucharz ? Gotuje.

Co robią inne osoby lub urządzenia ?

 

                        malarz            ……………………

                        trener              ……………………...

                        myśliwy          ………………………

                        wędrowiec      ………………………

                        drukarka         ………………………

                        budowniczy    ………………………

                        stróż                ………………………

 

Dopisz  zdrobnienia. Co zauważyłeś ?

 

                        Mała  noga to      ……………………

                        Wąska droga to   ……………………

                        Mała  brzoza to   ……………………

                        Głowa dziecka to  …………………..

                        Młoda  sowa to     …………………..

                        Małe  koło to        …………………..

                        Mała koza to         …………………..

                        Broda  dziecka to  …………………..

 

 

Wpisz brakujące litery w następujących wyrażeniach :

    

                         ……eśki    wiet….yk                           p…uraźliwy   w….ask

                         k….ak     po….eczki                            odwany     ryce….

                         drapie…..ny    zwie…                          świe….e    ja….yny

                         ….ółta    wstą….ka                              kołnie….  ko….ucha

 

 

Wpisz wyrazy z „rz” w odpowiednie kolumny tabelki zgodnie z regułą ortograficzną.

 

grzejnik,    ujrzeć,    marzec,    przebój

wrzesień,   trzonek,   dworzec,   brzoza

mierzyć,   chrzan,   parzysty,  tworzyć

 

 

 

rz”  wymienne nar

rzpo : p, b, t, d, k, g, ch, j, w

……………………….

……………………….

……………………….

……………………….

……………………….

 

……………………………..

……………………………..

……………………………..

……………………………..

……………………………..

 

 

Czy wiesz, dlaczego tak piszesz ?

Wyjaśnij pisownię podanych wyrazów.

 

                                            książka               bo ………………

                                            chmurzy             bo  ………………

                                            pierze                 bo  ………………

                                            popatrzyć           bo  ………………

                                            wierzy                bo  ………………

                                            wstążka              bo  ………………

                                            wrzosowisko      bo  ………………

                                            chrzest                bo  ……………...

                                            brzeg                   bo  ……………...

 

 

Do podanych wyrazów dopisz po jednym pokrewnym, uzasadniającym ich pisownię.

Zaznacz wymieniające się litery.

 

strach -  ………………………

śmiech -  ……………………...

grzech -  ………………………

ruchliwy -  ……………………

uciecha -  ……………………..

cichy -  ……………………….

węch -  ……………………….

 

 

Czy wiesz o kim mowa ? Podkreśl zakończenia „-arz"w dopisanych

nazwach zawodów i uzupełnij poniższe zdania.

 

             Pływa  statkami  ……………………………..

             Leczy  ludzi  …………………………………

             Pracuje w aptece  ……………………………

             Piecze  chleb  ………………………………..

             Prowadzi  taksówkę  ………………………...

             Maluje obrazy  ………………………………

             Pisze  kroniki  ……………………………….

             Pracuje  w młynie  …………………………..